Fólk notar venjulega mismunandi forrit á mismunandi
stýrikerfum.
iTunes? Verður að vera Apple OSX.
Office XP? Verður að vera Microsoft stýrikerfi.
OpenOffice.org? Verður að vera Linux.
Verður að vera?
Ef þú hefur lesið svona langt hefurðu kannski spurt þig "Afhverju get ég ekki notað hvaða forrit sem ég vil með vélbúnaðinum mínum?"
Góð spurning.
Í megin atriðum er mögulegt að keyra hvaða forrit sem
er með hvaða stýrikerfi sem er.
Það gætu verið einhver tæknileg atriði sem þarf að leysa, en þau
eru venjulega mun minna vandamál en lagaleg atriði.
Mesta hindrunin við að nota forrit eins og þér hentar, eða
breyta því svo hægt sé að nota það með öðrum stýrikerfum, er
lögð á af forritaranum. Með því að nota forritið, samþykkir þú
reglur forritarans (notendaleyfi), jafnvel þótt þú hefur ekki
skrifað undir neinn samning.
Ef forritið sem þú notar er frjáls hugbúnaður, getur þú notað það eins og þér líkar, með þeim vélbúnaði og stýrikerfi sem er. Þessi sveigjanleiki er einkenni frjálss hugbúnaðar. Með frjálsum hugbúnaði eru einu vandamálin sem þarf að leysa tæknileg og eina spurningin sem þarf að spyrja er "Hefur einhver gert útgáfu af þessu forriti sem hentar vélbúnaðinum mínum og stýrikerfi?"
Gott dæmi er OpenOffice.org hugbúnaðurinn sem fylgir þessum geisladiski. Geisladiskurinn inniheldur tvær útgáfur af forritinu, Linux útgáfu og Windows útgáfu. Linux útgáfan er þegar tiltæk með því að ræsa Snøfrix, á meðan Windows útgáfuna er hægt að setja inn á harða diskinn þinn. Það er einnig til Mac OS X útgáfa, en hún fylgir ekki vegna skorts á geymsluplássi.
Ólíkt OpenOffice.org er Microsoft Office ekki frjáls hugbúnaður, og er ekki aðgengilegt á öllum stýrikerfum. Enginn nema Microsoft getur gert breytingar á Microsoft hugbúnaði vegna þess að frumkóðanum er haldið leyndum. Microsoft Office er til fyrir notendur Windows og Apple stýrikerfa, en ekki fyrir Linux.
Afhverju ekki? Það eru engar tæknilega ástæður fyrir því að Microsoft Office ætti ekki að vera til fyrir Linux. Það eru reyndar engar gildar viðskiptalega ástæður fyrir því heldur, því greinilega er fólk tilbúið til að borga fyrir þetta forrit, jafnvel þeir sem nota Linx. Eina mögulega útskýringin er að Microsoft berst við að halda einokunarstöðu sinni [1] [2] í hugbúnaðargeiranum. En til þess verður fyrirtækið að binda notendur sína við Windows stýrikerfið. Ef Microsoft forrit væri hægt að keyra á Linux stýrikerfinu væru tölvunotendur ekki eins háðir Microsoft vörum.
Kannski hefurðu ekki áhuga á að keyra Microsoft Office á Linux. En vissulega hefðir þú ekkert á móti því að borga minna fyrir Microsoft Office? Kannski hefurðu aldrei keypt Microsoft Office vegna þeirrar einföldu ástæðu að það kostar of mikið? Mikilvæg hliðaráhrif einokunar Microsoft er uppblásið verð á Office hugbúnaði.
Ef þú hefur notað Office hugbúnaðinn ættir þú að athuga ferkar OpenOffice.org forritið sem fylgir þessum geisladiski. OpenOffice.org er mikils virði, ekki aðeins vegna þess að það kostar ekkert, ekki aðeins vegna þess að það er Microsoft Office-samhæft heldur fyrst og fremst vegna þess að það notar opið skráarsnið. Þegar allir sameinast um að nota sama opna skrársniðið kallast það opinn staðall.
Hvað er opinn staðall? Opinn staðall þýðir að jafnvel þótt þú notir annað tölvupóstforrit en ég þá getur þú lesið póstinn frá mér vegna alþjóðlegs samkomulags um hvernig tölvupóstur á að vera sniðinn [3]. Við þurfum ekki að vita neitt um tölvupóstforrit hvors annars, við þurfum aðeins að komast að samkomulagi um snið skeytisins. Opnir staðlar tryggja að mismunandi forrit vinna saman. Það er engin fyrirstaða að nota hugbúnað í verslunarskyni og frjálsan hugbúnað saman ef við notum opna staðla.
Ímyndaðu þér að ég sendi þér skjal sem er ólesanlegt og síðan bið þig um að kaupa sérstakt forrit til að "aflæsa" skilaboðin sem ég senti þér! Jafnvel þótt þú samþykktir að gera slíkt yrðir þú líklega reið/reiður. Svona kerfi gerir samskipti og samvinnu erfiðari. En þetta gerist á hverjum degi! Á hverju degi kaupir fólk sérstök kerfi til að lesa eigin skjöl. Ólíkt tölvuskeytunum sem þú færð, eru Word skjöl (í .doc sniði) í raun leynileg skjöl sem þú verður að "aflæsa" áður en þú getur lesið þau! Það er ekkert alþjóðlegt samkomulag um sniðið á Office skjölum eins og er fyrir tölvuskeyti.
Ef þú spyrðir hversu miklum fjármunum ríkisstjórnir og fyrirtæki hafa eytt í að kenna fólki að skrifa leynileg skjöl, og berð það saman við þá upphæð sem farið hefur í að stuðla að opnum stöðlum - t.d. með því að auka notkun opna skráarsniðsins (.sxw) frá OpenOffice.org, eða með því að styðja forritarana sem búa til OpenOffice.org - væri svarið skammarlegt. Samt sem áður er meirihluti fólks upptekið af "nauðsyn" þess að lesa leynilega .doc sniðið frekar en að stuðla að opnum stöðlum.
Þú heldur kannski að ekkert af þessu komi þér við. Þegar öllu er á
botninn hvolft, þá bjóst þú ekki til forritið og ekki samdir þú
staðlana! En það ert þú sem ákveður hvaða forrit þú vilt nota.
Og enginn getur komið í veg fyrir að þú notir
frjálsan hugbúnað með opnum skráarsniðum!
Með frjálsum hugbúnaði ertu ekki lengur háður einum seljanda. Þú
þarft ekki lengur að leigja hugbúnaðinn þinn,
þú átt hann.
Enginn hugbúnaður er fullkominn, en við trúum því að þeir einstaklingar
og samtök sem byrja að nota frjálsan hugbúnað núna munu kynnast færri
vandamálum og minni kostnaði við uppfærslur í framtíðinni.
Við vonum að þessi geisladiskur mun sannfæra þig um að heimur frjálss hugbúnaðar hefur mikið upp á að bjóða. Frjáls hugbúnaður er ekki endilega það sama og Linux. OpenOffice.org Hugbúnaðurinn á þessum geisladiski er frjáls hugbúnaður með opnum skráarsniðum og keyrir á Windows. Þetta er kannski bestu rökin fyrir að nota frjálsan hugbúnað: frjáls hugbúnaður er sveigjanlegur hugbúnaður.